همایش فرهنگی و ادبی «حافظ بر قله غزل پارسی» به‌مناسبت روز بزرگداشت حافظ شیرازی با حضور ادیبان، حافظ‌پژوهان و شاعران ایرانی، افغانستانی، تاجیکستانی و ازبک‌تبار از نقاط مختلف اروپا و با مشارکت جمعی از ایرانیان و هم‌تباران مقیم شهرهای مختلف سوئد، در تالار ابن‌سینای سفارت جمهوری اسلامی ایران برگزار شد. این همایش فرصتی بود برای بررسی جایگاه حافظ در ادبیات فارسی، تأثیر اندیشه و اشعار وی بر فرهنگ و عرفان و نقش زبان فارسی در پیوند میان ملت‌های حوزه تمدنی مشترک.
به گزارش ایرنا، در این گردهمایی سفیر جمهوری اسلامی ایران در سوئد، با توجه به تأثیرپذیری گوته، نیچه و امرسون از حافظ، ماندگاری اشعار لسان‌الغیب را حاصل پیوند هنرمندانه عشق، عرفان، معارف قرآنی و ظرافت‌های زبانی دانست و تأکید کرد: پیام حافظ فراتر از مرزهای جغرافیایی و تاریخی، همچنان برای انسان الهام‌بخش است.
حجت‌الله فغانی با اشاره به ریا و تزویر حاکم بر روزگار حافظ و شباهت آن با برخی واقعیت‌های جهان معاصر، از رویکرد دوگانه کشورهای غربی در قبال حقوق بشر، دموکراسی و حاکمیت قانون انتقاد کرد.
وی، تزویرستیزی، تاب‌آوری و امید به آینده روشن را از مهم‌ترین آموزه‌های حافظ برای مواجهه با دشواری‌ها و بی‌عدالتی‌های جهان امروز برشمرد.
تجلی قرآن در زندگی حافظ
سیدعطاءالله مهاجرانی نویسنده، پژوهشگر ادبی و وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز اظهار کرد: تأثیر قرآن بر حافظ فقط به بهره‌گیری از واژگان و مضامین قرآنی در اشعار وی محدود نمی‌شود، بلکه آموزه‌های قرآن در شیوه تفکر، منش و سلوک این شاعر نیز تجلی یافته‌اند.
وی با بررسی غزل آغازین دیوان حافظ (الا یا ایها الساقی...)، مفاهیم قرآنی نهفته در ابیات آن و برداشت‌های عرفانی از ساقی، شراب و حضور را تشریح کرد. همچنین با اشاره به بهره‌گیری حافظ از داستان‌های پیامبران، از جمله سلیمان، یوسف و عیسی، توضیح داد: حافظ این روایت‌ها را فقط بازگو نمی‌کند، بلکه با نگاهی خلاقانه و شاعرانه، معانی تازه‌ای از آن‌ها می‌آفریند و به تجربیات انسانی پیوند می‌زند.
مهاجرانی همچنین با بررسی ویژگی‌های ساختاری شعر حافظ، از جمله بهره‌گیری از تضادها و دوگانه‌های معنایی، به پیوندهای هنری میان دیوان حافظ و قرآن کریم پرداخت و ضمن تحلیل غزل مشهور «دوش وقت سحر از غصه نجاتم دادند»، جلوه‌هایی از مفاهیم سوره‌های «قدر و دخان» را در شعر حافظ تشریح کرد و قرآن کریم و دیوان حافظ را دو آینه در برابر یکدیگر خواند که جلوه‌های حقیقت، حکمت و زیبایی در آن‌ها بازتاب یافته‌است.
میراث مشترک فارسی‌زبانان
در ادامه، عبدالغفور آرزو شاعر، پژوهشگر، دیپلمات و سفیر پیشین افغانستان در ایران و تاجیکستان، بر جایگاه حافظ به‌عنوان یکی از نمادهای میراث مشترک فرهنگی فارسی‌زبانان تأکید کرد و زبان و ادبیات فارسی را پیوندی ماندگار میان ملت‌های منطقه، فراتر از مرزهای سیاسی امروز برشمرد،
مینو شمس، نویسنده ایرانی حوزه ادبیات کودک در سوئد نیز با اشاره به تجربیات خود در زمینه آموزش زبان فارسی به نسل‌های جدید ایرانیان مقیم خارج از کشور، آشنا کردن کودکان و نوجوانان با گنجینه شعر و ادب فارسی، به‌ویژه آثار حافظ را ضروری دانست و بر حفظ و انتقال زبان مادری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل تداوم هویت فرهنگی نسل‌های جدید ایرانیان خارج از کشور تأکید کرد.
این مراسم با شعرخوانی شفیقه یارقین شاعر و پژوهشگر افغانستانی، فردوس اعظم شاعر تاجیکستانی و جمعی دیگر از شاعران فارسی‌زبان و پرسش و پاسخ میان حاضران، پایان گرفت.
برگزاری این نشست فرهنگی در استکهلم، جلوه‌ای از ظرفیت زبان و ادبیات فارسی در گردهم‌آوردن فرهیختگان و دوستداران فرهنگ ایرانی از ملیت‌ها و کشورهای مختلف بود و بار دیگر جایگاه شعر حافظ را به‌عنوان یکی از میراث‌های ماندگار و پیوند دهنده حوزه تمدنی زبان فارسی به نمایش گذاشت.
شما چه نظری دارید؟